23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Büyük Millet Meclisi‘nin açılış yıldönümü olan 23 Nisan‘da kutlanan, Türkiye Cumhuriyeti‘nin ulusal bayramı.

Bu bayram, Büyük Millet Meclisi’nin açılışı ile 23 Nisan 1920‘de gerçekleÅŸen ulusal egemenliÄŸin simgesidir. 1935‘e dek “Hakimiyet-i Milliye” adıyla kutlanan bayram, 27 Mayıs 1935‘te “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olmuÅŸtur. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, UNESCO‘nun 1979‘u Çocuk Yılı olarak duyurmasının ardından, Uluslararası 23 Nisan Çocuk ÅženliÄŸi‘ni baÅŸlatarak, bayramı uluslararsı düzeye taşımıştır.

Ä°stanbul‘un iÅŸgalinden üç gün sonra, Atatürk 19 Mart 1920 tarihinde bildiri yayımladı. Bildiride, “olaÄŸanüstü yetkiler taşıyan bir Meclisin Ankara‘da toplanacağı, Meclis’e katılacak üyelerin nasıl seçilecekleri, seçilenlerin en geç onbeÅŸ gün içinde yapılması gereÄŸi, kesin ve kararlı ifadelerle yer alıyordu. Ayrıca, dağılan Meclis-i Mebusan’ın üyeleri de Ankara’daki Meclis’e katılabileceklerdi.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluÅŸ temelleri Ankara’daki bu ilk tarihi binada atıldı. Birinci Meclis Binası, Ulusal KurtuluÅŸ Savaşı‘nın yönetim yeri olarak pek çok tartışma ve millî kararlara sahne oldu: Bu yapı bugün KurtuluÅŸ Savaşı Müzesi olarak, ilk yılların anılarını sergiliyor. Ä°llerde seçilen temsilciler ve Meclis-i Mebusan’ın bir kısım üyeleri Ankara’ya geldiler.

Ankara’nın o günkü ÅŸartlarında Meclis’in toplanabileceÄŸi elveriÅŸli bir bina yok gibiydi. Sonunda, Ä°kinci MeÅŸrutiyet döneminde, Ä°ttihat ve Terakki Cemiyeti kulübü olarak yapılmış tek katlı bir bina uygun görüldü. Eksik kalmış yapı tamamlandı, okullardan toplanan ve halkın katkısıyla saÄŸlanan eÅŸyalarla donatıldı. Hazırlıklar tamamlanınca, Atatürk 21 Nisan’da yayınladığı ikinci bir bildir ile, Meclis’in 23 Nisan günü toplanacağını ve açılış töreninin nasıl yapılacağını duyurdu.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, günümüzde uluslararsı düzeyde kutlanmaktadır.

23 Nisan 1920 Cuma sabahı erken saatlerde, Ankara’da bulunan herkes Meclis Binası çevresinde toplandı. Halk, kendi kaderine sahip çıkmanın coÅŸkusu içindeydi. Hacı Bayram Câmii‘nde kılınan öğle namazından sonra, Meclis binası giriÅŸinde bir tören yapıldı. Saat 13.45′de, Ankara’ya gelebilen 115 milletvekili Meclis salonunda toplandı.

Parlamento geleneklerine göre, en yaÅŸlı üye olan Sinop Milletvekili Åžerif Bey (1845), BaÅŸkanlık kürsüsüne çıktı ve aÅŸağıdaki konuÅŸmayı yaparak Meclis’in ilk toplantısını açtı.

“Burada Bulunan SaygıdeÄŸer Ä°nsanlar, Ä°stanbul’un geçici kaydiyle yabancı kuvvetler tarafından iÅŸgal olunduÄŸu ve bütün temelleri ile halifelik makamının ve hükümet merkezinin bağımsızlığının yok edildiÄŸi hepimizce bilinmektedir. Bu duruma baÅŸ eÄŸmek, milletimizin, teklif olunan yabancı köleliÄŸini kabul etmesi demektir. Ancak tam bağımsızlık ile yaÅŸamak için kesin olarak kararlı bulunan ve ezelden beri hür ve başına buyruk yaÅŸamış olan milletimiz, kölelik durumunu son derece ve kesinlikle reddetmiÅŸ ve hemen vekillerini toplamaya baÅŸlıyarak Yüksek Meclisimizi meydana getirmiÅŸtir. Bu Yüksek Meclisin en yaÅŸlı üyesi sıfatıyla ve Allah’ın yardımıyla milletimizin iç ve dış tam bağımsızlık içinde alın yazısının sorumluluÄŸunu doÄŸrudan doÄŸruya yüklenip, kendi kendisini yönetmeye baÅŸladığını bütün dünyaya ilan ederek, Büyük Millet Meclisi’ni açıyorum.”

Bu açış konuÅŸmasında, millî egemenliÄŸe dayalı yeni Türk parlamentosunun adı da “Büyük Millet Meclisi” olarak konulmuÅŸtu. Bu ad herkesçe benimsendi. Daha sonra Atatürk’ün tüm konuÅŸmalarında yer aldığı ÅŸekliyle ve ilk kez 8 Åžubat 1921 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesinde de yazılı olarak, “Türkiye Büyük Millet Meclisi” (TBMM) adı kalıcılık kazandı.

TBMM, 24 Nisan 1920 günü yaptığı ikinci toplantısında Mustafa Kemal PaÅŸa’yı (Atatürk), baÅŸkanlığa seçti. Mustafa Kemal PaÅŸa, kendi öncülüğünde kurulan TBMM’nin baÅŸkanlığını CumhurbaÅŸkanı seçildiÄŸi gün olan 29 Ekim 1923 tarihine kadar sürdürdü. TBMM, açılışından iki gün sonra, sadece yasama deÄŸil, yürütme gücüne de sahip olacak hukukî ve siyasî yapısını düzenleme çalışmalarına baÅŸladı.

İlk meclis başkanı Mustafa Kemal Atatürk

Bu düzenlemeler, TBMM’nin tam bir “güçler birliÄŸi” ilkesini benimsediÄŸini göstermiÅŸti.

2 Mayıs 1920‘de Bakanlar Kurulu’nun seçilmesi hakkındaki yasa çıkarıldı. 11 Bakandan oluÅŸan “Meclis Hükümeti”, 5 Mayıs’da TBMM BaÅŸkanı Mustafa Kemal PaÅŸa’nın baÅŸkanlığında ilk toplantısını yaptı. TBMM’nin açılışı ile birlikte, millî egemenliÄŸe dayalı yeni Türk Devleti doÄŸmuÅŸ oluyordu. Birinci TBMM’nin iki temel hedefi, kesin zaferi kazanmak ve yeni devletin otoritesini güçlendirmek, kalıcılığını gerçekleÅŸtirmekti. Öncelikle, ülke topraklarının yabancı iÅŸgalinden kurtarılması gerekiyordu.

3 Aralık 1920‘de Ermenistan Cumhuriyeti ile imzalanan Gümrü Barış AntlaÅŸması, TBMM’nin yaptığı ilk uluslararası andlaÅŸmaydı. Böylece DoÄŸu Cephesi kapandı. 16 Mart 1921‘de imzalanan Moskova AntlaÅŸması ile Rusya, yeni Türk Devletini ve Misak-ı Millî ilkelerini tanıdı. 6-11 Ocak 1921′de Birinci Ä°nönü, 23-31 Mart 1921′de Ä°kinci Ä°nönü ve 13 Eylül 1921‘de Sakarya Muharebesi sonucunda, 20 Ekim 1921‘de imzalanan Ankara AntlaÅŸması ile Fransızlar savaÅŸtan çekildi. Aynı yılın sonunda Ä°talyanlar da TBMM hükümetiyle iÅŸbirliÄŸine giriÅŸtiler. 1922 yılında, Yunanistan ve Ä°ngiltere dışında, TBMM, tüm ülkelerle iyi iliÅŸkiler içindeydi. TBMM Orduları, 26 AÄŸustos 1922‘de Büyük Zaferi kazandılar. 9 Eylül‘de Ä°zmir kurtarıldı.

18 Eylül‘de ise Anadolu‘da hiçbir yabancı askerî güç kalmamıştı. Yeni Türk Devleti’nin bu baÅŸarıları karşısında Ä°ngiltere de dahil olmak üzere Ä°tilaf Devletleri ile 11 Ekim 1922‘de Mudanya Mütarekesi imzalandı. DoÄŸu Trakya kurtuldu. Ä°tilaf Devletleri, 27 Ekim‘de Lozan‘da barış görüşmelerinin yapılmasını kararlaÅŸtırdılar. Uzun süren görüşmeler sonunda 24 Temmuz 1923‘de imzalanan Lozan Barış AntlaÅŸması 24 AÄŸustos 1923‘de TBMM’de onaylandı. Yeni Türk Devleti, böylelikle askerî, siyasî ve ekonomik özgürlüğüne kavuÅŸtu.
23 Nisan 1920 Büyük Millet Meclisi’nin açılış günüdür. Her 23 Nisan günü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı bütün Dünya çocukları birlikte kutlarlar.

Egemenlik yönetme yetkisidir. Ulusal egemenlik; yönetme yetkisinin ulusta olmasıdır. Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu döneminde egemenlik padiÅŸaha aitti.Bu sırada Birinci Dünya Savaşı baÅŸladı. SavaÅŸ dört yıl sürdü. Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun de saflarına katılmış olduÄŸu Ä°ttifak Devletleri savaÅŸta yenildi. SavaÅŸ kurallarına göre Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu da yenil­miÅŸ sayıldı. Bütün ülke Ä°ngilizler, Fransızlar, Yunanlılar, Ä°talyanlar tarafından paylaşıldı.

Mustafa Kemal PaÅŸa Ulusal KurtuluÅŸ Savaşı’nı baÅŸlatmak için Ä°stanbul’dan Samsun‘a 19 Mayıs 1919 günü geldi. Samsun’dan Amasya‘ya, oradan Erzurum‘a ve Sivas‘a gitti. Sivas ve Erzurum’da kongreler topladı. Mustafa Kemal PaÅŸa egemenliÄŸin ulusta olduÄŸuna inanıyordu. Bu inançla “Ulusu yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır. Tek bir egemenlik vardır, o da ulusal egemenliktir.” ilkesini öne sürdü. Yurdun dört bir yanından seçilip gelen temsilciler - günümüzün milletvekilleri - Ankara‘da 23 Nisan 1920 günü toplandılar.

Ä°lk Büyük Millet Meclisi’nin toplandığı yapı Ankara’da Ulus Meydanı‘ndan istasyona giden caddenin başındadır. Bugün KurtuluÅŸ Savaşı Müzesi olan bu yapı tek katlıdır. O yıllarda Türkiye yokluk içindeydi. Milletvekillerinin oturduÄŸu sıralar bir okuldan getirildi. Meclis gaz lambası ile aydınlanıyor, soba ile ısınıyordu. Top seslerinin Ankara’da duyul­duÄŸu zamanlarda bile meclis düzenli toplandı. Ulusal KurtuluÅŸ Savaşıyla ilgili bütün kararlar bu mecliste alındı.

http://tr.wikipedia.org